Chanoeka: lichtfeest

“En het was het feest der vernieuwing des tempels te Jeruzalem, en het was winter.”In deze tekst van Johannes 10: 22 gaat het over Chanoeka. Letterlijk betekent dit woord inwijding. Het feest staat ook bekend als het feest van de lichtjes.

Judas de Makkabeeër

Dit feest is ontstaan in de tweede eeuw voor Christus. In het jaar 168 voor Christus had de Syrische koning Antiochus IV Epiphanes de stad Jeruzalem veroverd en de tempel geplunderd. De altaren werden verwoest en op de plaats van het brandofferaltaar kwam een groot beeld van de Griekse god Zeus.

De Joden kwamen in opstand tegen de Syrische bezetter. Judas de Makkabeeër had de leiding. Het eerste doel was om de tempel weer in bezit te nemen en de eredienst te herstellen. Toen de tempel heroverd was, gaf Judas de Makkabeeër de opdracht om de tempel te reinigen en te vernieuwen.
De menorah, de zevenarmige gouden kandelaar, werd weer recht op gezet. Een priester vond een klein kruikje met genoeg ritueel gezuiverde olijfolie om de menorah een dag te laten branden.

Maar als door een wonder bleef de menorah wel acht dagen branden! De hogepriester stelde toen Chanoeka in als een feest dat ieder jaar op de 25ste van de Joodse maand Kislev zou beginnen. Acht dagen lang zouden de Joden terugdenken aan het wonder van de olie.

Chanoeka in onze tijd

In onze tijd is tijdens Chanoeka voor de Joden het voornaamste gebruik om de kaarsjes van de chanoekia aan te steken. De chanoekia is een kandelaar met acht armen maar met een extra arm, de dienaar, voor de negende kaars. Iedere dag wordt er een volgende kaars op een van de armen van de kandelaar aangestoken met behulp van de brandende negende kaars. Dus op de eerste dag wordt er één kaars aangestoken, op de tweede dag twee kaarsen tot en met acht kaarsen op de achtste dag.
Tijdens het aansteken van de kaarsen worden er verschillende gebeden uitgesproken.

“Laat, o Heere, het licht van Uw heilig Woord als lichten van dit feest wassen en toenemen, van dag tot dag, tot de kandelaar Uwer waarheid strale in zijn volle glans. Dan zal het in de avond klaarlichte dag zijn, want dan zal de Heere Koning zijn over de ganse aarde.”

“O Heere, onze God, bewaar ons voor afval van Uw heilige leer, en rust ons ook toe met kracht en moed in alle verzoeking.

Tijdens Chanoeka spelen de kinderen met een dreidel,een vierkante tolletje met Hebreeuwse letters erop, en krijgen ze cadeautjes. Ook eten Joden latkes, een soort aardappelpannenkoekjes, en met jam gevulde soefganiot, een oliebol. Beide lekkernijen worden speciaal met Chanoeka gegeten omdat ze met olie bereid worden, als herinnering aan het wonder met de olie eens in de tempel in Jeruzalem.

En wij?

In de decembermaand, als het Joodse volk Chanoeka viert, is het bij ons adventstijd. Kijk jij uit naar de opgang van de Zon der gerechtigheid, de komst van de Heere Jezus, in jouw hart en in de harten van het Joodse volk? Alleen deze Messias kan de duisternis van de zonde uit jouw hart verdrijven.

Chanoeka is na acht dagen voorbij. Het licht van Christus is een eeuwig licht!
“Een licht tot verlichting der heidenen en tot heerlijkheid van Uw volk Israël” (Lukas2:32).

 

Weet je dat

  • de menorah een kleine kandelaar is naar voorbeeld van de gouden kandelaar die eens in de tabernakel en later in de tempel heeft gestaan?
  • de menorah een zevenarmige kandelaar is en de chanoekia een negenarmige kandelaar is?