Enkele synagogen in NL

Er zijn in ons land nog ongeveer 150 synagogen waarvan een aantal nog in gebruik voor de Joodse eredienst. Ook zijn er synagogen, die een andere bestemming hebben gekregen, omdat er geen 10 joodse mannen bij elkaar te krijgen zijn om een dienst te houden. De joodse gemeenschap is daar te klein geworden. Sommige gebouwen zijn groot en vallen zo op als joodse synagoge met Hebreeuwse letters en andere joodse symbolen, figuren in het metselwerk en in de ramen verwerkt. Andere synagogen, soms kleine gebouwen vallen nauwelijks op.

Nu kijken we naar enkele bekende synagogen in ons land, die je ook kunt bezoeken. De jongens en mannen moeten dan wel een keppeltje, een pet of iets anders op hun hoofd zetten.

De Portugees-Israëlitische Synagoge (Esnoga) in Amsterdam

In het centrum van Amsterdam staat de grote synagoge (grote sjoel) vlak bij het Jonas Daniël Meijerplein. Het hoofdgebouw is bijna vierkant: zo’n 16 bij 17 meter, gebouwd in de sobere (strakke) classicistische stijl. Deze prachtige synagoge is gebouwd door Elias Bouman. Het gebouw werd op 25 maart 1671 ingewijd, op de eerste dag van Pesach, het Joodse Paasfeest. Toen het gebouwd werd, was het de grootste synagoge ter wereld.

De inwijdingsplechtigheid duurde 8 dagen, net als destijds bij de inwijding van de tempel. Het gebouw moest ook lijken op de tempel van Salomo! Het gebouw heeft prachtige boogvensters. De galerijen rusten op mooie pilaren. Later is het gebouw meerdere keren uitgebreid. Er zijn allerlei gebouwen tegenaan gebouwd. Het gebouw wordt verlicht door de kaarsen in de prachtige kaarsenkronen. Men gebruikt ook nu geen elektrische lampen.

In september 1943, tijdens de Tweede Wereldoorlog, werd de synagoge op last van de Duitse bezetters gesloten. In de hongerwinter van 1944-1945 werden alle galerijen gesloopt om als brandhout te gebruiken.

Er worden nu nog joodse diensten in gehouden. Ook is het Joods Historisch Museum er gevestigd. In de bijgebouwen is het seminarium (opleiding voor rabbijnen) Ets Haim (Boom des Levens) gevestigd. Het heeft ook een rijke bibliotheek, met wel 30.000 gedrukte werken van 1484 tot nu en ook 500 handschriften (van 1282 tot de 20ste eeuw), dus met de handgeschreven boeken. Na een lange tijd van restaureren is de restauratie in december 2011 gereed. Koningin Beatrix is aanwezig bij de feestelijke heropening.

Synagoge in Elburg

De Sjoel Elburg (gebouwd in 1855) is in 2012 uitgebreid en verbouwden in juni 2012 weer in gebruik genomen. Prinses Maxima verrichtte de heropening.

Het is nu een museum over het joodse leven. Alle joodse gebruiken, feesten en gewoonten komen aan de orde. Er is ook een joodse begraafplaats in Elburg.

De synagoge van Winterswijk

In Winterswijk staat ook een hele mooie, kleine joodse synagoge. In 1889 wordt het gebouw ingewijd. Er is ook een ritueel bad, een school en een vergaderruimte.

De joodse gemeenschap is te klein om er elke zaterdag een dienst te houden. Wel worden er op hoge feestdagen  een paar keer per jaar nog diensten gehouden. Naast de synagoge ligt een joodse begraafplaats.

De synagoge van Enschede

Een hele mooie synagoge. Sommigen vinden dat gebouw wel de mooiste synagoge van Nederland. Het gebouw naar een ontwerp van Karel de Bazel, is gebouwd in 1927 – 1928 in opdracht van de Nederlands-Israëlitische Gemeente van Enschede. In Twente, Overijssel, wonen ook Joden.

De synagoge  staat in de Prinsestraat 14. De gebedsruimte heeft een met koper bekleedt koepeldak. In het koepelgewelf zijn de symbolen, de figuren van de twaalf stammen van Israël te zien. Er hangt een prachtige kroonlamp in.

De gang en het voorportaal hebben een wit marmeren vloer. Er zijn ook prachtige glas-in-lood ramen te bewonderen met een roosvenster, een rond raam. Er is een school, een huis voor de schoolmeester, een huis voor de rabbijn en een studieruimte. Er is ook een bibliotheek met veel informatie over het jodendom, de gebeurtenissen met de Joden in de Tweede Wereldoorlog en over de Joodse cultuur.

Er worden in de synagoge regelmatig concerten gegeven. Ook voor kinderen is er veel informatie te vinden. Er worden rondleidingen gegeven en speurtochten gehouden, ook voor schoolklassen.