Hollandsche Schouwburg

Amsterdam

Onze hoofdstad Amsterdam heeft vele mooie oude gebouwen. Als je door de stad loopt kom je veel oude, historische gebouwen tegen. In de 16e eeuw zijn er ook veel Joden uit Zuid-Europa naar Amsterdam gekomen, gevlucht uit Portugal en Spanje. Zij bouwden een grote synagoge (kerk voor de Joden) in het centrum van de stad. Ook ontstond er een Joodse buurt, waar vele Joden gingen wonen. Tot aan de Tweede Wereldoorlog waren er duizenden (orthodoxe) godsdienstige Joden in de hoofdstad. In de oorlog kwamen er Duitse Joden, die gingen vluchten voor Adolf Hitler, bij. Denk maar aan de familie van Anne Frank. Op de sabbat (zaterdag, de Joodse rustdag) zag je veel Joden met kinderen naar de grote synagoge gaan.

De Hollandsche Schouwburg

In de Plantagebuurt staat een groot gebouw, de Hollandsche Schouwburg. Daar worden voorstellingen gegeven, theater en toneel. Veel mensen gaan daar kijken. In 1941 verandert dat. De Duitsers, die ons land bezet hebben, veranderen de naam in ‘Joodsche Schouwburg’. De Joden moeten een Jodenster op hun kleren gaan dragen. Ze mogen niet meer overal komen. Joodse kinderen mogen niet meer gelijk met andere kinderen zwemmen in het zwembad. Ze mogen niet meer naar dezelfde scholen. Ze mogen niet meer in het park komen bij andere kinderen. Ze worden overal buiten gesloten! Ze moeten steeds meer bij elkaar gaan wonen. Er komen steeds meer maatregelen om de Joden te apart te zetten. Alleen Joodse muzikanten en artiesten mogen nog in deze schouwburg optreden. En alleen Joden mogen die voorstellingen bijwonen.

Deportatie

De Duitsers hebben een gemene bedoeling met al die maatregelen. Ze willen de Joden bij elkaar brengen en hen dan wegvoeren uit Amsterdam en uit Nederland; ja uit alle landen die zij bezet hebben. Ze gaan de Joden wegvoeren, deporteren. De Joden krijgen bericht wanneer ze zich moeten melden. Vanaf augustus 1942 worden er grote groepen Joden, duizenden mannen, vrouwen en kinderen, bij elkaar gebracht in de ‘Joodsche Schouwburg’. Daar vandaan worden ze per trein gebracht naar het doorgangskamp Westerbork in Drenthe.

Later worden vele Joden, ook hun kinderen, in veewagons, naar de concentratie- en vernietigingskampen in Duitsland en andere landen gebracht. Daar worden ze vergast in de gaskamers, dus uitgemoord! Verschrikkelijk. Voor veel Joden is de ‘Hollandsche Schouwburg’ een plaats van verschrikking geworden.

Redding – ontsnapping

Joodse en niet-Joodse verzetsmensen hebben vanuit de ‘Hollandsche Schouwburg’ baby’s in tassen meegesmokkeld. Er ontsnappen ook kinderen via aangrenzende panden en tuinen of ze ‘verdwenen’ tijdens wandelingen. Deze kinderen worden via verzetsmensen ondergebracht bij ‘goede’ Nederlanders en daar duiken ze onder tijdens die verschrikkelijke jaren. Zo overleven jonge Joodse kinderen de oorlog.

Na de bevrijding

Gelukkig wordt er op 5 mei 1945 vrede gesloten. De Duitsers hebben verloren. Vele Joden komen nooit meer terug in Amsterdam. Toch komen er weer Joden in de hoofdstad wonen. Het stadsbestuur wil in de Hollandsche Schouwburg weer een theater vestigen. Maar dat stuit bij vele mensen op verzet.

Nee, het moet een herinneringsplaats worden. Hier zijn zoveel Joden weggevoerd. Hier zijn zoveel tranen gelaten, angst en droefheid doorstaan! Dit gebouw wordt net als het Anna Frank Huis, het Herinneringscentrum Kamp Westerbork en het Nationaal Monument Kamp Vught een monument van de Jodenvervolging (Holocaust) in Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog.

In 1962 wordt op de binnenplaats, waar de theaterzaal was, een monument onthuld ter nagedachtenis aan de Joodse slachtoffers. Na een grondige renovatie, opknapbeurt, volgt in 1993 een indrukwekkende gedenkwand. De 6.700 familienamen die hierop zijn te lezen, symboliseren alle vermoorde Joden in Nederland. Je kan er gaan kijken.