Huishouden

In het huis, of het nu eenvoudig was of gerieflijk: er moest van alles gebeuren. In een ‘doorsnee’ Joods gezin kwamen de meeste taken neer op de moeder en de dochters. We gaan een dagje ‘meelopen’.

   Veel te doen   

Wil je een doorkijkje in hun bezigheden, zoek dan eens Spreuken 31 op. Daar lees je over het werk van de “deugdelijke huisvrouw”. Dat wil zeggen: een vrouw, die van aanpakken weet. En er was in de Bijbelse tijd héél veel in de huishouding te doen…

Je leest in vers 15: “Ze staat op als het nog nacht is”. Geen wonder: in de Bijbelse landen kon het overdag erg heet worden. Ook ging men op tijd naar bed. Het werk van de vrouw was niet alleen om het gezin van eten voorzien, maar ook van inkomsten. Met de molen maalde ze tarwe of gerst. Daarvan werd brood in de oven gebakken. Maar ook was ze bezig met spinnen en weven voor de eigen kleding. Of om er bij de verkoop winst mee te maken.

   Taakverdeling   

De lampen hadden behoefte aan nieuwe olie. Het vuur moest, met het oog op de bereiding van het eten, worden aangeblazen. En de vloer moest schoongemaakt worden. Dat laatste was in de eenvoudige woning nog het meest nodig, omdat ook de dieren er bivakkeerden. Zeker zullen de dochters daarbij geholpen hebben.
En men moest ook nog naar de markt om levensmiddelen in te slaan.
Als er een kudde was, dan moest een van de jongere zonen op de dieren passen (denk maar aan David, 1 Sam. 16).

    Hitte   

Water was ook nodig, zeker in een warm land. Dit werd, meestal door de oudere dochters, uit een bron of put gehaald. We lezen dat bij de knecht van Abraham, die Rebekka bij een waterbron ontmoette (Gen. 24:15). Om de hitte van de dag te ontlopen, werd dit aan het begin of aan het einde van de dag gedaan. Op de afbeelding is dat ook te zien aan de lange schaduwen.

► Rebekka bij de bron    beeld: Jan van 't Hoff

In de heetste uren werd het werk een tijdje stilgelegd. Je moest dan wel even tot rust komen. Abraham bijvoorbeeld zat toen in de opening van zijn tent (Gen. 18:1). Rijkere mensen hadden een groter huis; zij konden zich in een koelere ruimte terugtrekken.

    Wassen en baden   

En hoe stond het met de hygiëne? Kleren kon men wassen in een rivier of in een beekje. Echte zeep, zoals wij die kennen, hadden de Israëlieten niet. Vaak gebruikte men een mengsel van plantenas met olie (een soort ‘soda’). Om zichzelf te wassen was er niet veel beters. We lezen in Exodus 2 dat zelfs de dochter van Farao naar de rivier ging om zich te baden.

   Heb je nog even?   

Jezus sprak met de Samaritaanse vrouw bij de waterput “omtrent de zesde ure” (Joh. 4:6). Dat zou, zegt men vaak, rond 12 uur zijn, op het heetst van de dag. Vreemd! Maar het Evangelie van Johannes is laat geschreven, mogelijk nog na de verwoesting van Jeruzalem. Waarschijnlijk gebruikte hij niet de Joodse, maar de Romeinse urentelling (die wij ook kennen). Dan was deze ontmoeting gewoon aan het eind van de dag. Dat blijkt ook uit Joh. 19:14. We lezen daar dat de rechtszaak tegen Jezus op de “zesde ure” plaatsvond. Dat kan alleen maar ’s ochtends vroeg zijn geweest.