Muziek en zang

Als je erop let, merk je hoe vaak in de Bijbel gesproken wordt over muziek. Veel instrumenten worden opgenoemd. Ze namen een grote plaats in bij de eredienst.

   Muziekinstrumenten   

Een van de zonen van Lamech was bekwaam in het maken van muziekinstrumenten. Het lijkt dus dat musici in de Bijbel even belangrijk waren als veehouders en smeden (Gen 4:20-22). Verderop komen we allerlei soorten van muziekinstrumenten tegen. Je leest over de fluit, de trompet en de trommel (of tamboerijn). Vaak wordt ook de harp genoemd. Dit instrument (in het Hebreeuws: kinnor) is niet hetzelfde als wat wij onder een harp verstaan. We moeten eerder denken aan een citer of lier.

Bekend is ook de ramshoorn, die we uit de Statenvertaling kennen als “bazuin”. Deze sjofar, zoals die in het Hebreeuws heet, werd op sommige hoogtijdagen geblazen. Cimbalen waren een soort bekkens die tegen elkaar werden geslagen. Ze komen ook voor in de eredienst.
Een bijzonder instrument wordt genoemd in 2 Sam. 6:5, bij het opvoeren van de ark. We lezen daar over “schellen”. Dit was een instrument met een rinkelend geluid; men denkt wel aan een sistrum.

   Tot eer van God   

Muziek nam dus een grote plaats in bij speciale gebeurtenissen. Denk ook aan een plechtigheid als de kroning van koning Salomo (1 Kon. 1:39-40) of aan de inwijding van de stadsmuur van Jeruzalem (Neh. 12:27). Ook na een overwinning op de vijand werd vaak muziek gemaakt, zoals we zien bij Jósafat (2 Kron. 20:28). En David speelde voor koning Saul om hem een beetje op te vrolijken (1 Sam. 16:23).

Muziek maken moet tot eer van God zijn. Je moet er ook 'energie' in steken, niet zomaar wat toeteren. In Ps. 33:3 staat: “Speelt wél met vrolijk geschal”, dus welluidend, volgens de regels van de kunst.
In Davids tijd werden er speciaal mensen aangewezen voor de tempelmuziek. In 1 Kron. 16:42 lees je van Heman en Jeduthun (Ethan) en hun families.

   Beurtzang   

God hecht dus veel waarde aan muziek en zang. In 2 Kron. 5:13-14 staat dat de Heerlijkheid des HEEREN in de tempel kwam toen de Levieten… in het gebed waren? Nee, toen zij zongen en God loofden met muziekinstrumenten!
Muziek is een gave van God, die helaas misbruikt kan worden. Prediker 7:5 spreekt over “het gezang der dwazen”. Er waren ook spot- en dronkenmansliederen (Ps. 69:13). En hoeveel muziek was er wel niet bij het beeld van Nebukadnezar (Dan. 3)?

Vrijwel altijd werd er bij de muziek gezongen; vaak met beurtzang. De Psalmen zijn daarvoor erg geschikt. We vinden daarin veel herhalingen. In Ps. 25:4 staan de bekende woorden:

HEERE, maak mij Uw wegen bekend;
leer mij Uw paden.

Dat is twee keer hetzelfde met andere woorden. Je kunt je voorstellen dat de ene groep zangers de eerste regel laat horen en de andere de tweede regel.

   Muziek in de psalmen   

Psalmen werden ook wel op bekende melodieën gezongen. Boven Psalm 56 lezen we: “op Jonath Elem Rechokim”. Dat wil zeggen dat men de wijs van dit lied (dat wij niet kennen) gebruikt werd voor deze psalm.

Soms vinden we een muzikale aanduiding. Psalm 46 moest gezongen worden “op Alámoth”. Dit woord betekent: “jonge meisjes”. Waarschijnlijk werd deze psalm vertolkt door vrouwenstemmen (of met een ‘bovenstem’).
Ook binnen een psalm vinden we woorden, die ons niet duidelijk zijn, maar mogelijk een muzikale betekenis hebben. In Ps. 9:17 vinden we er zelfs twee achter elkaar. Het bekende Sela zou ‘rust’ kunnen betekenen, dus het inlassen van een korte pauze. Het woord Higgajon wil zoiets zeggen als: ‘overdenking’. Een aansporing om even bij de woorden stil te staan?

Op de psalmen moeten we zuinig zijn. De dichters geven weer wat in het hart leeft: berouw over de zonden, maar ook hoop op Gods genade. Luther heeft het Psalmboek “een Bijbel in het klein” genoemd.